1991-ci ildən etibarən yeni bir dövr başlamışdır. Bir zamanlar NATO-nun güclü rəqibi olan Sovetlər Birliyi dağılmış, Rusiya və digər köhnə rəqibləri NATO-nun tərəfdaşı, hətta bəziləri üzvü olmuşdur. İttifaq üçün bu dövr dialoq və əməkdaşlığın ön plana çıxdığı dövr kimi dəyərləndirilir.  Həmçinin bu dövrdə məlum təhdid və risklərin böyük ölçüdə azalması, bununla yanaşı isə  qeyri-müəyyən bir  mühitinin yaranmısı, bu mühitin  beynəlxalq təhlükəsizliyi təsiri altına alma xüsusiyyətləri özünü göstərirdi. Artıq beynəlxalq cəmiyyəti yaxından maraqlandıran asimmetrik təhdidlər, terrorizm, kütləvi qırğın silahlarının dövlət xarici güclərin əlinə keçmə riski, gedərək artan qeyri-qanuni miqrasiya və insan qaçaqmalçılığı, narkotik qaçaqçılığı, tükənən su və enerji qaynaqlarının paylanması və nəzarəti,  açıq dənizlərdə nəqliyyatın təhlükəsizliyi, iqlim və ətraf problemlər kimi kompleks mövzular ittifaqın gündəmini işğal etməyə başlamışdır. Belə mühitin formalaşdığı bir zamanda  1990-ci ilin 5-6 iyul tarixlərində  London sammiti keçirilmişdir ki, bu sammitdə NATO və Varşava Paktı üzvlərinin bir-birlərini düşmən kimi görmədiklərinə dair  Bəyannamə imzalandı. Eləcə də, NATO strategiyasında köklü dəyişikliklərin edilməsi ilə bağlı qərar qəbul edildi. London Bəyannaməsində  Orta və Şərq Avropanın yeni demokratikləşən ölkələrinin Avropanın siyasi quruluşunun əhəmiyyətli bir hissəsi olduqları, Avropa təhlükəsizliyin “bölünməzliyi”,  NATO-nun Avropanın bütün dövlətləri ilə əməkdaşlıq edərək qitədə daimi  sülhə nail olmaq cəhdləri vurğulanırdı. Həmçinin London Bəyannaməsində  nəzərdə tutulan Avropa, əməkdaşlığa  söykənən Avropa kimi qiymətləndirilir. Həmçinin, Soyuq müharibənin bitməsi ilə artıq NATO-nun şərqə doğru genişlənməsi məsələsini gündəmə gətirmək nöqteyi nəzərində Avro-Atlantika təhlükəsizlik anlayışı işlədilmiş oldu. Bildiyimiz kimi, 1949-cu il Vaşinqton müqaviləsində  Avro-Atlantik təhlükəsizlik anlayışı deyil, Şimali Atlantika təhlükəsizlik anlayışı işlədilmişdi.

• Etnik münaqişələr
• Dövlətlərin  sərhəd xəttlərindəki anlaşmazlıqları
•  Din və məzhəb qarşıdurmaları
•  Kütləvi qırğın silahlarının yayılması
• Terrorizm
• Təxribat
• Narkotik ticarət

•  NATO yeni demokratik dövlətləri ehtiva edəcək şəkildə genişlənməyə davam edəcək;
• Müharibələrin yaranmasına səbəb olmayacaq  şəkildə “Münaqişələrin qarşısının alınması”nı  inkişaf etdirəcək;
• Şimali Amerika və Avropa təhlükəsizlik sistemlərinin gələcəkdə də  bir-birindən ayrı təsəvvür edilməyəcək;
• Tərksilah fəaliyyətlərinə davam ediləcək və kütləvi qırğın silahlarının yayılmasının qarşısı alınacaq;
• BMT Nizamnaməsində qeyd olunan prinsiplərin həyata keçirilməsinə nəzarət etməyə davam edəcək, bu məqsədlə də ATƏT  və Aİ ilə yaxın əməkdaşlıq əlaqələrini  inkişaf etdirəcək;
• İnsan hüquqlarının qorunması, terrorla və mütəşəkkil cinayətkarlıqla  mübarizəyə  eyni qətiyyətlə davam edəcək

Həmçinin ABŞ irqi ayrı-seçkilik, kütləvi qırğın silahları, beynəlxalq terror və narkotik qaçaqçılığı kimi problemləri NATO Strateji Konsepsiyasına daxil edərək, qlobal məsələlərin NATO vasitəsilə həyata keçirilməsini nəzərdə tuturdu. Beləcə Vaşinqton sammitində qəbul edilən yeni strateji konsepsiyada kollektiv təhlükəsizlik və “ittifaq xarici” prinsiplər çərçivəsində, qlobal miqyasda yeni missiyalar qazanan NATO yavaş-yavaş BMT-nin hərbi qanadına çevrildi. 

1. Agapi (Sarah Joe)

 "Ölümsüz aşk - İlk görüşte aşık ola bilirsiniz. Fiziksel bir çekime kapılarak kendinizi aşka bırakabilirsiniz. Tutku ve ihtiras dolu bir serüvene çıkabilirsiniz. Paylaşımlarınız üzerinden aşka tutunabilirsiniz. Aşkı hiç bir bağlayıcılığı olmayacak şekilde de tanımlaya bilirsiniz. Peki gelecek planlarınızda uyumlu bir aşka ne dersiniz? Ya da belki ölümsüz aşkı bulursunuz.Aşkın 6-cı hali agapiyi... Onu "o" olduğu için seversiniz ve asla vazgeçmezsiniz."

Kitabda sevginin 6 forması ilə bağlı qısa lakin bir o qədər də maraqlı həyat hekayələri kitabın baş qəhrəmanı Elodie-in həyatında ustalıqla birləşdirilmişdir.. eros - hem fiziksel hem duygusal aşk. Aşkın bu türü tutkuyla doludur.. ludus - bir oyun gibi oynanan aşk. Aşkın bu türünün en önemli parçası eylencedir. Çiftler bir araya gelmekten karşısındakını etkileyip cezbetmekten hoşlanır. Ancak uzun süreli bağlılık sözü yoktur.. storge - arkadaşlıktan doğan ve desteğe dayanan aşk. Güven dolu ve bağlılık gerektiren bir aşktır.. mania - saplantılı aşk. Duygusal iniş çıkışlar, kıskançlıklar hakimdir.. pragma - kalbin değil aklın kontrol ettiği aşk. Çiftler seveceği kişiyi mantığıyla seçer, kendisiyle benzer ilgi alanları, ortak değerleri olan birini arar.. agapi - özverili, fedakar, koşulsuz, bencil olmayan aşk. Kişi kendini sevdiğine adar, karşılığında hiç bir şey beklemeden verir. Onu "o" olduğu için sever. 

2. Zamanın göz yaşları (Fərid Hüseynli)

 "2017.Bizdən çox uzaqda görünən bir gələcək. Çox fərqli bir mühitdə, qeyri-adi texnologiyaların mövcud olduğu bir dövr. Tək oxşarlıq isə insanların yenə də öz çirkin əməllərindən geri çəkilməmələridir. Məhz buna görə də insanlıq bəşəriyyətin sonunun astanasındadır. Bu böyük təhlükənin qarşısını isə yalnız bir nəfər  ala bilər. Yalnız bu şəxs insanlığın ümid işığı ola bilər. Planetimizin tək ümidi olan Fred Cekson adlı bir gəncin zamana qarşı amansız mübarizəsi. Bu çətin tapşırığın öhdəsindən gəlməyə çalışarkən Fred Cekson daha hansı sürprizlərlə üzləşəcəyindən xəbərsizdir. Çünki hər şey düşündüyündən daha dərin və gözlənilməzdir... Nyu-Yorkdan Marsel küçələrinə, Monakodan Sinqapura qədər uzanan nəfəs kəsən bir macəra. Vaxt irəliləyir.Keçən hər saniyə zamanın göz yaşlarıdır..."

Düzünü desəm indiyə qədər azərbaycanlı bir müəllifin kitabını oxumamışdım. Deyəsən bu mənada biraz "önyarqılarım" var :/ Bu kitabı da bir "kitabqurdu" dostumun məsləhəti ilə almışdım:)  Oxuduqca da yaxşı ki almışam dediyim bir kitab oldu.Sizə də rahatlıqla məsləhət görürəm:)

3. Aşk uykusu ( Mehmet Coşkundeniz )

 "Şüphe bir kez içine girdi mi insanın, temizlenene kadar korkunç bir mücadele başlar. Hele ki, şüphelenen bir kadınsa bu mücadele bir süre sonra savaşa dönüşür. Ve kadınların kendi içinde verdikleri çetin duygu savaşında her zaman "karanlık taraf" kazanır". Mehmet Coşkundeniz yaşanmış gerçek bir hikayeden yola çıkarak yazdığı ilk romanında kadınların "karanlık taraf"ına yolculuğa çıkıyor. Kadının intikamı ateş yutmak gibidir, siz intikam için nelerden vazgeçebilirsiniz?..

Hər nə qədər də kitabın qəhrəmanı olan Yonca ilə eyni xarakterə sahib olmasam da, bəlkə də, oxuduqca onunla empati qurmağa çalışırdım deyə çox həvəslə oxuduğum və qısa müddətə bitirdiyim bir kitab oldu. Üstəlik yaşanmış bir hekayə olması kitabın mövzusunu daha da cəlbedici edir.

4.Gündüzsefası ( Sarah Jio )

 "Acı ne kadar derin olsa da zamanla tüm çiçekler güneşe döner yüzünü.. Kalbin anahtarıdır gündüzsefası. Ruhlarında en derin izleri taşıyanları bile çiçekleriyle sarmalar sarmalar, filizleriyle umut taşır. İşte böyle gündüzsefasının süslediği bir yüzen evde yaşayan Penny Wentworth, 1950'li yıllarda ünlü bir ressamla evlidir. Her şeye sahip olan Penny'nin tek eksiyi ise küçük evlerini taçlandıracak bir bebektir. Ancak gün geçtikçe tek eksiyinin bu olmadığını anlayacaktır çünki sevgiyi yürekten hissetmek gerekiyordur. Onun hissettiği tek şey ise içini kemiren acıdır.. Ada Santorini New-York'ta yaşadığı trajediden sonra ağır depresyondadır. Kendini toparlamak için Seattle'a Tekneler Caddesine gelir. Burada kiraladığı bir yüzen evde eski bir sandık bulur. Sandıkta Penny Wentworth adında bir kadına ait eski eşyalar vardır. Gariptir ki, Tekneler Caddesindeki hiç kimse bu kadınla ilgili konuşmak istememektedir. Merakına yenik düşen Ada, Penny'nin gizemli geçmişine adım atarken kendi geleceğini de örmeye başlayacaktır."

Sarah Jio'nun hər iki kitabı da çox axıcı bir dillə yazılıb. Oxuduqca bir yandan hekayənin sonunu nə qədər öyrənməyə tələssəm də bir yandan da kitabın bitməməsini arzulayırdım.

5.Bin muhteşem güneş (Khalid Huseini)

 "Bin Muhteşem Güneş, ilk romanı Uçurtma Avcısıyla tüm dünyada inanılmaz bir başarı yakalayan Hosseininin ikinci romanı. Yazar bu romanında da yine doğduğu toprakları anlatıyor. Bu kez iki kadının kesişen yaşamları ve dostlukları üzerinden…

Küçük yaşta evlendirilen kızlar, çocuğu olmayan kadınlar, babaya ya da çocukluk arkadaşına duyulan, geçmişe gömülmüş aşklar…

Khaled Hosseini, hasreti, dostluğu, aşkı ve insanlığı en iyi anlatan yazarlardan. Başarıyla kurduğu olay örgüsüyle, çıkmaz yolların nasıl düzlüklere açılabileceğini gösteren yaratıcı bir kalem.Bin Muhteşem Güneş, kelimenin tam anlamıyla "beklenen" bir roman…"

İndiyə qədər oxuğum ən təsirli kitablardan biridir.Bəzi hissələrini oxuduqca əslində öz həyatımıza nə qədər naşükürlük etdiyimizi fikirləşirdim..

6.Bir yumak mutluluk (Debbie Maccomber)

 "Geçmişte yaşadıklarım bana şunu öğretti: Hepimiz bu dünyaya, hayatımızı en iyi şekilde yaşamak için geliyoruz ve inanın bana, hayat saklanarak, umutsuzluklarla, pişmanlıklarla harcanamayacak kadar kısa. Dertler ve sıkıntılarla boğuşurken her gün, bir öncekinin aynısı gibi görünmeye başlıyor. Oysaki her yeni gün kendi mucizelerini de beraberinde getiriyor. Hem de en

beklenmedik anlarda...

Doğduğumuz andan itibaren hepimize birer yumak iplik veriliyor; bundan mutluluğun desenlerini örmek ise bizim elimizde…"

7.İyi ki geldin (Debbie Maccomber)

 "Libby Morgan'ın yıllardır tek bir hayali vardır:Büyük iş yükü altında çalıştığı hukuk firmasına ortak olmak.Kariyeri için arkadaşları , evliliği ve aile kurma şansı da dahil olmak üzere her şeyen feragat etmişdir.Patronu onu ofisine çaağırdığında , Libby en sonunda güzel haberi alacağını zann eder , fakat sarsıtıcı gerçek onu beklemektedir: İşten çıkarılmışdır ve tüm hayatını yeni baştan kurmak zorundadır..hem de hiç vakit kaybetmeden.Bütün uğraşlarına rağmen iş bulamayınca Libby eski arkadaşlarıyla tekrar bğlantı kurar ve öğleden sonralarını da sıcacık bir yüncü dükkanı olan Bir Yumak Mutlulukta geçirmeye başlar.Burada dükkanın iyi huylu sahibi Lydia , Lydia'nın çoçukluktan yeni çıkmış olan enerjik kızı Casey Caseyin yakın arkadaşı olan Ava'yla yakın bir ilişki kurar.Utangaç ve ama sıkıntılı bir kız olan Ava Libby'nin geleceğini şaşırtıcı ve köklü şekilde yeniden biçimlendirecektir."

Bu kitab və bundan yuxarda qeyd etdiyim kitab hekayələri baxımından bir qədər əlaqəlidir. Bu səbəbdən yazdığım sıra ilə oxumağınızı məsləhət görərdim. Müəllifin dili ilə desək yeni başlanğıcların, dostluğun, eşqin sonsuz keyifləri ilə dolu bir romandır. Əgər siz də sakit günlərinizdə beyninizi dincəldəcək yorğunluğunuzu çıxardacaq bir kitab axtarışındasınızsa, Debbie Maccomberin kitabları tam sizlikdir:)

8.Əli və Nino (Qurban Səid)

 "Möhtəşəm əsərdir.. İnsana elə gəlir ki, sanki xəzinə tapmısan." - The New York Times

Yəqin ki , bu kitabı çoxlarınız oxumusunuz.. Sevgini, saflığı, cəsarəti, dirənişi ən gözəl dillə ifadə edən müəllif həmçinin Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti dövrünü də olduqca məharətlə təsvir etmişdir.

9.Mevsim hep sonbahar ( Parinoush Saniee )

 "Kadın olmanın başlı başına suç sayıldığı topraklarda doğup büyüyen Masume, İran devrimi öncesi ve sonrasının yaratdığı baskıcı süreçten nasibini almış genç bir kadındır. Buna rağmen, maruz kaldığı toplum baskısını hiçe sayarak varlığını kabul ettirme mücadelesinden asla vazgeçmez. Başkaları tarafından yazılan bir kaderi yaşamak zorunda kalan Masumenin erkek egemenliyine karşı direnişini anlatan bu roman, okuyu ularını umut ve acının iç-içe geçtiyi dokunaklı bir hikayeye davet eder."

Bu kitab haqqında buraya "klikləyərək" daha ətraflı blogdakı digər yazımızdan məlumat ala bilərsiniz.

 10.Ardında Bıraktığın Kadın ( Jojo Moyes )

 " Genç ve güzel Sophie savaşa giden ressam kocası Èdouardın yokluğunda ailesini ne pahasına olursa olsun korumaya kararlıdır. Ancak işlettikleri otel bir alman komutan ile askerlerine hizmet vermek zorunda bırakıldığında huzurlu evleri korku ve gerilimin yuvası haline gelir. Ve tehlikeli alman komutan Sophie'nin büyüleyici tablosuna tugkuyla bakmaya başladığında artık hiç bir şeyin eskisi gibi olmayacağı anlaşılır... Neredeyse bir yüz yıl sonra Sophie'nin göz alıcı tablosu Liv Halston'un evinde asılı durmaktadır. Ölen kocasının hediyesi olan bu tablo, Liv için tüm anılarını gömdüğü bir hazine gibidir. Ancak şans eseri tablonun karanlık geçmişi gün yüzüne çıktığında Liv'in hayatı bir kez daha alt üst olmanın eşiğine gelir... Ardında Bıraktığın Kadın ne pahasına olursa olsun sevdikleri için mücadele etmekten asla vazgeçmeyenlerin öyküsü..."

Bu kitabı əslində hələ oxuyub bitirməsəm də bu siyahıya əlavə etmək istədim.Səbəb isə hələ ən başında Birinci Dünya Müharibəsi illərindən bəhs olunan hissəsinin olduqca maraqlı olmasıdır.Fikrimcə bir kitabın insanda yaşamadığı,heç görmədiyi bir dövr haqqında  bu qədər böyük təsəvvürlər yaratması onun oxucular tərəfindən sevilməsinə səbəb olan əsas amillərdən biridir.

                                                                                                                                      Xoş qiraətlər! :)

That is from Led Zeppelin's first album (Led Zeppelin I)...I've just discovered this song and loved it...

(Paul Cleave - The Killing Hour)

"Sunday Telegraph" yazar için - "Cleave'in sürprizler yapma konusunda muhteşem bir becerisi var. Onun cinayet hikayeleri bağımlılık yapıyor" demiş. Acaba aynı kitabımı okuduk?! Ne sürpriz gördüm, ne de bağımlı oldum açıkçası.. Bir daha bu yazarın bir kitabını almayı düşünmediğim gibi, bunu aldığıma da pişman oldum desem, yeridir.. Kitabı bu kadar "gömmeye" gerek varmıydı? diyorsanız, okuyup göre bilirsiniz.. Sadece, bence paranıza yazık olur :)

  Kitapta baş kahraman Charlie diye bir psikopat.. Haberlerde iki kadının şiddet dolu bir şekilde öldürüldüğü ayinsel cinayetden bahsediliyor. Okuyucu bunun Charlie oduğunu düşünüyor. Charlie ise hem okuyucuyu, hem de eski karısı Jo'yu öyle olmadığına inandırmaya çalışıyor. Charlie'ye göre katil Cyris adlı biri, Jo'ya göre Cyris zaten Charlie'nin kendisi.. Durum çok ta karışık değil aslında. Kitabı okudukca her iki olasılık aklınızın bir köşesinde duruyor ve olaylara iki açıdan da baka biliyorsunuz, ancak hangisine inandığınız kitapta sürpriz olmadığı gerçeğini deyişmiyor maalesef.. 

İlaveten, kitabın anlatım dilini de beyenmedim. Pek akıcı bulmadığımdan 1 haftaya çok zor bitirdim. Kitapta çok fazla "tasvir" var, diyalog çok az. Ya Charlie'nin ve diğer kahramanların iç dünyası, ya olaylar, ya da mekalar fazla detaylı anlatılıyor, ancak konuşma pek olmuyor. Belki bu yüzden zorlanmışımdır. Aslında detaylı tasvir olayları hayal etmek için iyidir, ama benim hayal etmem de biraz zor oldu..

Kitapta bahsedilmesi gereken biri daha var - dedektiv Landry. Kendisi kanser ve kariyerini zirvede burakmak istiyor, o yüzden bu olayı çözmesi gerek..Tabi ki, Charlie'nin peşinde. Bunlardan daha fazla birşey yazmak istemiyorum , çünkü okumak isteyenler ola bilir, spoiler vermeyelim şimdi. Sonuç olarak, pek beğenmedim, ancak Okumayın Diyemem Tabi... 

1950-ci illərdən etibarən isə basklar mübarizəsini, Franco rejiminə qarşı olan Fransadakı Bask Milliyyətçi Partiyası üzərindən icra etmişdir. Mübarizə Amerika və Avropada yeni formalaşan Bask diasporundan da maddi yardım görmüşdür. Bu dövrlərdə daha çox Bask mədəniyyətinin gücləndirilməsi üzərində dayanan partiya, siyasi baxımdan isə nisbətən passiv bir mübarizə reallaşdırmışdır.   Partiyanın  strategiyasını  qəbul etməyən bir qrup, 1952-ci ildə partiyadan ayrılaraq "Ekin" (Baskça "başlamaq" mənasını bildirir) adlı yeni bir təşkilatı  yaratmışdır. Ekin, Bask mübarizəsinin Franco rejiminə qarşı deyil, İspaniyaya qarşı olduğu düşünürdü. 1959-ci ildə isə Ekin içindən daha radikal bir qrup, milli müstəqillik üçün silahlı mübarizədən başqa yol olmadığı iddiasıyla Ekin-dən ayrılaraq ETA təşkilatını qurmuşdur.  ETA-nın ilk əhəmiyyətli fəaliyyəti, 18 iyul 1961 tarixində əsgərləri daşıyan qatara edilən hücumdur. Bu zaman ölən ya da yaralanan olmamışdır, amma bir çox insan şübhəli olaraq həbs olunmuşdur. Bu hadisədən sonra ETA terror təşkilatının bir çox üzvü Şimali Bask bölgəsinə qaçmış və burada 1962-ci ildə I Konqresini həyata keçirmişdir. ETA terror təşkilatının ideoloji infrastrukturunun təyin olunduğu bu konqresdə, Bask bölgəsinin müstəqilliyi, Avropa federalizmi, insan hüquqlarının müdafiəsi kimi fundamental prinsiplər müəyyən edilir və irqçilik rədd edilir. Euskara (Bask dili) yeganə milli dil olaraq elan edilir və bu məqsədlərə çatmaq məqsədilə hər cür şiddətin qanuniliyi təsdiq edilir. ETA terror təşkilatı bu dövrdə dünyanın digər bölgələrində müstəmləkəçilik əleyhinə, antiimperyalist  hərəkətlərindən təsirlənir, Xüsusilə dövrün məşhur simalarından Fidel Kastro nümunə alınır.

1975-ci ildə isə Franco öldü. Bundan sonra İspaniyada  demokratikləşmə prosesi başlayır.. 1978-ci ildə qüvvəyə minən yeni konstitusiya, müxtəlif dillər və mədəniyyətləri ehtiva edən və bunlara hörmət göstərən birləşmiş bir İspaniya prinsipinə əsaslanırdı. Ölkə birbaşa seçkilərin keçirildiyi  və öz özünü idarə edən 17 bölgəyə ayrılırdı. Hər bölgəyə tanınan muxtariyyət səlahiyyətləri bir-birindən fərqli idi.  İlk muxtariyyət əldə edən bölgələrdən biri də Bask Bölgəsi olur. Bask bölgələrindən bərabər sayda olmaqla 75 nəfərlik bir Bask məclisi quruldu. Bu məclisə sədrini seçmək, kənd təsərrüfatı, sənaye, mədəniyyət, nəqliyyat sahələrində qərar almaq, öz polisini  təşkil etmək və vergi toplamaq səlahiyyəti verildi.  Bugün Ərazini basklara məxsus Ertzaintza adlı polis təşkilatı qoruyur. Bundan başqa, turizm, maliyyə, vergilərdən əldə olunan gəlirlərin böyük bir qismi İspaniyanın deyil, Bask Muxtariyyətinin büdcəsinə gedir. Bask dilində sərbəst  danışılmaq hüququ, hətta Bask Bölgəsində rəsmi dil olaraq qəbul edilməsi ETA-nın terror hərəkətlərini  azaltmamışdır. ETA-ya görə Franco ölümündən sonra meydana gələcək boşluq,  İspaniya ilə əlaqələrin qoparılması üçün əlverişli bir mühitdir. Bu mühitdə Bask bölgəsinin müstəqilliyini elan etmək mümkün olacaq. Və bu müddəti terror aktları ilə  qısaltmaq mümkündür. Beləliklə, 80-ci illər terrorun artaraq davam etdiyi illər olmuşdur. ETA-nın terror hərəkətləri Bask xalqının çox hissəsi tərəfindən dəstəklənmədi. Təşkilatın metodunun ancaq terror olduğunu düşünən baskların 90-cı illərdə  ¡Basta Ya!(Artıq Yetər)  hərəkətini meydana gətirdi. Hətta bu hərəkatda əvvəlki dövrlərdəki ETA fəalları da iştirak etmişdir.